Pension Belaus Hof

Stendal (Stendhal) — fransuz yozuvchisi. Advokat oilasida tugʻilgan. 1799-yilda harbiy vazirlik xizmatiga kirgan, Napoleon I armiyasida xizmatda boʻlgan (1806—14). Soʻng Italiyaga kelib, J. Bayron bilan tanishgan. Italyan romantiklarining „Conciliatore“ („Yarashtiruvchi“) jurnali bilan hamkorlik qilgan. 1815-yildan boshlab S.ning dastlabki asarlari eʼlon qilina boshlagan. Bu asarlardagi respublikachilik ruhi va cherkov shaʼniga aytilgan nomunosib soʻzlar Avstriya politsiyasida S.ga nisbatan shubha uygʻotadi. Hayoti xavf ostida qolgan S. 1821-yilda Parijga qaytib, maqolalar yozadi, romantizm haqidagi munozaralarga kirishadi va publitsistik risolalar eʼlon qiladi. 1830-yil Iyul inqilobidan keyin S. dastlab Triyestda, soʻngra Rim yaqinidagi bir shaharchada fransuz konsuli lavozimida xizmat qiladi. S. Hayotining bu shaharchadagi soʻnggi 10 yili qizgʻin ijod bilan kechadi. S. ijodi XVIII—XIX asrlarning tutash nuqtasida boshlanganiga qaramay, u imperiya halokatga uchragunga qadar havaskor yozuvchi darajasidan yuqori koʻtarilmadi. 1814-yildan Tiklanish (Restavratsiya)ning soʻngiga qadar boʻlgan davrda S.ning ijtimoiy-falsafiy va adabiy-estetik qarashlari uzil-kesil shakllandi. U shu davrda „Gaydn, Motsart va Metastazio hayoti“ (1817), „Italiyadagi rang-tasvir tarixi“, „Rim, Neapol va Florensiya“ (1817), „Muhabbat toʻgʻrisida“ (1822), „Rossini hayoti“ (1824), „Rasin va Shekspir“ (1823—25), „Rim boʻylab sayr“ (1829) singari publitsistik, falsafiy-psixologik, shuningdek, sanʼat haqidagi asarlari va yoʻl xotiralarini eʼlon qildi. U qariyb 30 yil davom etgan tayyorgarlikdan keyin yirik badiiy asarlar yozishga kirishib, „Armans“, „Qizil va qora“ (1831), „Parma ibodatxonasi“ (1939) romanlari, „Vanina Vanini“ (1829) hikoyasi, „Vittoriya Akkoramboni“, „Chenchi“ (1837), „Gersoginya Palliano“ (1838) va „Kastrolik abbatisa“ (1839) singari yoʻl xotiralarini yaratdi. Bundan tashqari, S. shu davrda „ Xudbinning xotiralari“ (1832) va „Anri Bryular hayoti“ (1835) avtobiografik qissalari, „Lyusyen Leven“ (1834—36), „Lamyel“ (1839—42) romanlari, „Minna Vangel“ (1829—36) qissasi va boshqa asarlarini yozdi.